het Carillon in de Waagtoren

De Waag

Het ruiterorgel in de Waagtoren eind 16° eeuw
Beschrijving van het Ruiterorgel in de Waagtoren

 

Op 6 april 1998 werd door Flentrop orgelbouw een klein orgeltje gedemonteerd in de Waagtoren dat verbonden was aan het uurwerk van de toren. De oude windlade, die plaats bood aan 2 reeksen van negen pijpen, dateerde uit het eind van de 16e eeuw. Het orgel klonk tegelijk met het mechanische ‘Ruiterspel’. De tien aanwezige pijpen (vijf labiaalpijpen en vijf tongwerkpijpen) stamden uit het begin van de 20e eeuw en waren geplaatst door de Fa. Vermeulen Orgelbouw, Alkmaar. Inscripties (vermoedelijk uit de 18e eeuw, te oordelen naar het handschrift) op de 16e-eeuwse ventielkleppen geven de volgen toonnamen aan:

 

 

 

G         A          B          H          c          d          f           g?        e

 

 

(vermoedelijk zijn bij latere reparaties de ventielen voor e, f en g verwisseld)

 

 

De twee reeksen aangetroffen pijpen functioneerden aldus:

 

 

dis        -           g          -           ais        -           dis        -           f

 

 

Tijdens de restauratie door Flentrop Orgelbouw (2000) zijn twee reeksen van negen pijpen op de lade geplaatst: een Trompet 8’ (met messing bekers) en een Gedekt 8’ (als stemregister). Deze pijpen klinken op de volgende toonhoogtes:

 

 

Es’      f’          g’         as’        bes’      c’’        des’’     es’’                  f’’

 

 

De gekozen toonhoogte correspondeert met de laagste toon van het carillon. Verder is het orgel van bescherming voorzien tegen de vaste bezoekers van de toren; het is ‘duifdicht’ opgeleverd…

 

 

 

 

©Frank van Wijk, Bergen NH, April/Mei 2000

 
 
Copyright Schnitger © 2006